Het begint op een woensdagnamiddag. Nele van marketing is haar Excel beu. Ze opent Lovable, typt vier zinnen, en twintig minuten later heeft ze een dashboard. Met login. Met grafiek. Met een knop “exporteer naar PDF” die ze niet gevraagd had maar toch handig vindt, zoals een gratis paraplu bij een abonnement.
Ze stuurt de link naar twee collega’s. Die vinden het geweldig. Terecht.
Achttien maanden later werkt Nele ergens anders. Het dashboard niet. Dat werkt nog altijd, elke maandag, voor vier mensen die geen idee hebben welke API-sleutels erin zitten, of de pagina publiek staat en van wie het eigenlijk is. Het staat op geen enkele lijst. Het is van niemand. Het is, in de meest letterlijke zin van het woord, een weesapp.
Welkom in het Shein-tijdperk van software. Ik meen het: welkom.
Software is het nieuwe polyester, en dat is goed nieuws
Laat ik eerst zeggen wat de doemdenkers niet zeggen. Dat een marketeer op een woensdagnamiddag in twintig minuten iets bouwt waar ze vroeger een offerte, drie vergaderingen en een kwartaal budget voor nodig had, is de beste ontwikkeling in onze sector sinds de spreadsheet. De kost van een werkende app is in twee jaar gezakt van een bureaubudget naar een abonnement van twintig euro. Forrester telt wereldwijd al 16,2 miljoen “citizen developers”, mensen zonder IT-functie die toch software bouwen, en Gartner verwacht dat ze tegen 2028 de professionals vier tegen één overtreffen.
Dat is geen probleem. Dat is Zara die de couturier niet vervangt maar wel de saaie confectie. Software wordt eindelijk wat kleding al lang is: iets wat je kiest, draagt en weggooit als het niet meer past. One size fits all was altijd al een leugen, bij t-shirts én bij CRM-systemen. Nu hoeft het niet meer.
Dus nee, ik ga u niet vertellen dat u minder moet bouwen. Ik ga u vertellen wat Shein ons leert over wat er daarna gebeurt.
Fast fashion, slow deletion
Het echte verhaal van Shein speelt zich niet af in de winkelstraat maar in Accra. Op de markt van Kantamanto komen elke week zo’n 15 miljoen tweedehands kledingstukken uit het Westen aan. Volgens The Or Foundation is ongeveer 40% daarvan bij aankomst al onverkoopbaar. Het hoofd van de stedelijke afvaldienst vatte het samen in één rekensom die ik niet meer uit mijn hoofd krijg: de markt produceert dagelijks minstens 100 ton textielafval, en de stad heeft vrachtwagens voor 30 ton.
Het probleem van fast fashion was nooit dat mensen te veel kleren kochten. Het probleem was dat iets wat niets kost om te maken, ook niets kost om weg te gooien, en dat de rekening dan aanspoelt bij iemand anders.
Bij software is die iemand anders jouw organisatie. En hier breekt de metafoor op de mooiste manier: een t-shirt heeft geen onderhoud. Software wel. Een wegwerp-t-shirt dat je toch blijft dragen, kost je niets. Een wegwerp-app die je toch blijft gebruiken, is een puppy: schattig op woensdag, hongerig in januari, en tegen de zomer heeft hij de zetel opgegeten.
De cijfers zijn dit jaar hard geworden. In mei scande het securitybedrijf RedAccess zo’n 380.000 publiek toegankelijke apps gebouwd met Lovable, Base44, Replit en Netlify. Ongeveer 5.000 daarvan lekten bedrijfs- of persoonsgegevens: medische dossiers, klantgesprekken, een volledige advertentiestrategie. Niet gehackt. Gewoon publiek, want de platformen zetten nieuwe projecten standaard open en de bouwers wisten niet dat je dat moest dichtdoen. Lovable, zeker. Maar niet leavable.
Daar komt bij dat de code zelden zo goed is als ze eruitziet. Veracode vond dat 45% van AI-gegenereerde code minstens één kwetsbaarheid uit de OWASP Top 10 bevat. En IBM rekende in zijn Cost of a Data Breach Report 2025 uit dat een lek uit ongecontroleerd AI-gebruik gemiddeld 4,63 miljoen dollar kost, zo’n 670.000 meer dan een gewoon lek. Wereldwijde cijfers met veel Amerikaanse bedrijven erin, dus richtinggevend en niet absoluut voor bij ons. Maar de GBA rekent in euro’s en die koers is niet in ons voordeel.
De berg heeft niemand gewild, en toch ligt ze er
Wat mij fascineert aan Kantamanto is dat de berg uit louter verstandige beslissingen bestaat. Een t-shirt van drie euro, waarom niet. Een zak oude kleren in de container, goed voor het milieu. Niemand heeft de berg gewild. Iedereen heeft eraan meegewerkt.
Nele heeft ook nooit een berg gewild. Ze wilde van haar Excel af. En elke collega die haar link opende, nam een verstandige beslissing: dit werkt, dit gebruik ik. De weesapp is geen fout. Ze is het logische eindpunt van een reeks goede ideeën waar niemand het laatste hoofdstuk van geschreven heeft.
Dat laatste hoofdstuk heet eigendom. Niet in de juridische zin, in de huiselijke: van wie is dit, wie geeft het eten, wie zet het buiten als het stinkt. Vibe coding is fantastisch. Vibe vergeten is het probleem.
Als bouwen gratis is, wordt verwijderen het echte werk.
De organisatie die dit tijdperk wint, is niet de organisatie die het meest bouwt, en ook niet de organisatie die het bouwen verbiedt. Verbieden werkt bij vibe coding even goed als bij Shein: mensen kopen gewoon met een ander mailadres. De winnaar is de organisatie die het snelst weet wat ze heeft, en het lef heeft om weg te gooien wat van niemand is.
Delete is de nieuwe deploy. Wie dat durft, mag zoveel bouwen als hij wil.
En eerlijk: de securitycijfers hierboven komen van bedrijven die security verkopen, en die hebben belang bij een groot getal. Halveer ze gerust. Zelfs dan is het meer dan je IT-dienst vandaag ziet.
De vraag
Eén ding, geen tien. Denk aan de app waar je nu aan dacht toen je Nele las. Iedereen heeft er een. Dat dashboard, die tool, dat scriptje dat “tijdelijk” was in 2025.
Zoek deze week uit van wie ze is. Als het antwoord “van niemand” is, doe dan wat Accra niet kan: zet ze uit en kijk of iemand het merkt. Merkt niemand het, dan was het een t-shirt. Merkt iemand het wel, dan heb je zonet een eigenaar gevonden. Gefeliciteerd, het is een puppy.
Zo simpel is het. Geen beleid, geen council, geen transformatietraject. Eén app per week een naam geven. Na een kwartaal is de kast opgeruimd, en mag Nele opnieuw beginnen bouwen. Met plezier, en met haar naam erop.
Software voor twee euro. Het is het beste wat ons kon overkomen. Nu nog leren opruimen.
Bronnen
The Or Foundation, cijfers over de Kantamanto-markt in Accra (ca. 15 miljoen kledingstukken per week, ca. 40% onverkoopbaar bij aankomst), geciteerd door o.a. Tony Blair Institute (2021), The Guardian en Greenpeace/Unearthed (2025)
Solomon Noi, hoofd afvaldienst stad Accra: 100 ton dagelijks textielafval tegenover 30 ton verwerkingscapaciteit (Thomson Reuters Foundation)
RedAccess, scan van ca. 380.000 publiek toegankelijke apps op Lovable, Base44, Replit en Netlify, mei 2026, gerapporteerd door Axios en WIRED
Veracode, 2025 GenAI Code Security Report: 45% van AI-gegenereerde code bevat een OWASP Top 10-kwetsbaarheid
IBM, Cost of a Data Breach Report 2025: gemiddelde kost van een shadow-AI-incident 4,63 miljoen dollar
Forrester (16,2 miljoen citizen developers wereldwijd) en Gartner (verhouding 4:1 tegenover professionele ontwikkelaars tegen 2028)